Η ανάμειξη της Gazprom, ενεργειακού γίγαντα της Ρωσίας, σε βασικές συνδέσεις φυσικού αερίου κατά μήκος των συνόρων της Βουλγαρίας ήταν ένα καλά κρυμμένο μυστικό. Αυτό έως ότου την έφερε στο φως η δημοσιογραφική έρευνα της EURACTIV Bulgaria.
Ενώ τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πιστεύουν ότι έχουν θέσει το σωστό ρυθμιστικό πλαίσιο για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας και τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής αγοράς φυσικού αερίου, η Gazprom έχει κερδίσει ήδη παίρνοντας τον έλεγχο της αγοράς της Βουλγαρίας και ανοίγοντας το δρόμο της επιρροής της σε ολόκληρα τα Βαλκάνια.
Η επέκταση του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream μέσω της Βουλγαρίας, με το όνομα «Balkan Stream» από τον πρωθυπουργό Μπόικο Μπορίσοφ χαρακτηρίζεται ψευδώς ως επέκταση του εθνικού δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου, όντας απλώς η κορυφή ενός παγόβουνου που οι Ηνωμένες Πολιτείες ήδη επεσήμαναν όταν ανακοίνωσαν κυρώσεις στον Turkish Stream.
Τα απαραίτητα δισεκατομμύρια για τον Balkan Stream παρέχονται από το βουλγαρικό κράτος και η εξαγορά πραγματοποιήθηκε μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων μεταξύ της Gazprom και του βουλγαρικού κρατικού φορέα Bulgartransgaz, σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου ( ENTSO-G).
Από τον αγωγό περνάει σχεδόν το 100% του φυσικού αερίου της Βουλγαρίας. Οι εισαγωγές και οι εξαγωγές φυσικού αερίου εξαρτώνται από επτά σημεία εισόδου και εξόδου σε διασυνοριακούς αγωγούς φυσικού αερίου στη Βουλγαρία.
Μια ανασκόπηση των μακροπρόθεσμων δυνατοτήτων του μέχρι τώρα δείχνει ότι η Gazprom έχει αναλάβει όλες τις βασικές εξόδους της χώρας στην ιδιαίτερα στρατηγική νότια κατεύθυνση προς την Τουρκία, την Ελλάδα και τη Βόρεια Μακεδονία, καθώς και προς τη Σερβία στα δυτικά.
Μέχρι το τέλος του 2019, η Gazprom προμήθευε φυσικό αέριο προς την λεγόμενη νότια κατεύθυνση της Ευρώπης, μέσω Ουκρανίας και Ρουμανίας στη Βουλγαρία, την Τουρκία, την Ελλάδα και την πΓΔΜ.
Από την 1η Ιανουαρίου 2020, η διέλευση άρχισε να ρέει προς την αντίθετη κατεύθυνση, προερχόμενη από την Τουρκία μέσω του νεόκτιστου δεύτερου αγωγού.
Η παλιά διαδρομή μέσω της Ουκρανίας δεν χρησιμοποιείται πλέον, αλλά η Gazprom εξακολουθεί να κατέχει τα δικαιώματα χωρητικότητας. Η Ρωσική εταιρεία συνεχίζει να κρατά την είσοδο στο σύστημα του Negru Voda II και III στη Ρουμανία, καθώς και την έξοδο των βουλγαρικών-τουρκικών συνόρων Strandzha I – Malkoclar.
Κατά μήκος της νέας διαδρομής, το αέριο της Gazprom εισέρχεται μέσω των βουλγαρικών-τουρκικών συνόρων στην είσοδο Strandzha II – Malkoclar, που συνδέει τον ρωσικό αγωγό Turkish Stream με το εθνικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου της Βουλγαρίας.
Περισσότερο από το 90% της χωρητικότητας του αγωγού θα είναι δεσμευμένη από την GAZPROM και της συνδεδεμένης με την Ελβετία εγγεγραμμένης εταιρείας MET βάσει μακροχρόνιας σύμβασης που ισχύει έως το 2039.
Στην πραγματικότητα, τα ποσοστά δεν έχουν μεγάλη σημασία επειδή αυτός ο αγωγός δεν έχει φυσική σύνδεση με κανέναν άλλο. Το φυσικό αέριο προέρχεται απευθείας από τον ρωσικό σταθμό κοντά στην Anapa, στη βόρεια ακτή της Μαύρης Θάλασσας. Κανένας άλλος ενεργειακός αντίπαλος δεν έχει φυσική πρόσβαση σε αυτήν την είσοδο αερίου. Αφού εισέλθει στη Βουλγαρία, ένα μέρος του φυσικού αερίου μεταφέρεται στο εθνικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου της χώρας για εγχώριες ανάγκες και το υπόλοιπο διέρχεται στην Ελλάδα και τη Βόρεια Μακεδονία. Με την κατασκευή του Balkan Stream ως συνέχεια του Turkish Stream στη χώρα, το ρωσικό φυσικό αέριο θα πάρει μια νέα κατεύθυνση δυτικά προς τη Σερβία.
Αυτές οι συνθήκες ανοίγουν το δρόμο για την Gazprom ώστε να αναλάβει ολόκληρη τη βουλγαρική αγορά. Δεν υπάρχει πιθανότητα το αγαπημένο έργο του πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ – ο βαλκανικός κόμβος φυσικού αερίου – να λειτουργήσει ως «ευρωπαϊκός κόμβος», εφόσον όλες οι διαδρομές φυσικού αερίου προς την Τουρκία, την Ελλάδα και την πΓΔΜ είναι αποκλεισμένες και το έργο λειτουργεί ουσιαστικά ως διαμεταφορέας φυσικού αερίου στην κεντρική Ευρώπη.
Οι συνέπειες για την ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου είναι σοβαρές. Η Ελλάδα κινδυνεύει να μείνει με αχρησιμοποίητη υπερπροσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, και απομονωμένη από την κυκλοφορία ροών μέσω της Βουλγαρίας. Η Gazprom κρατά ήδη ολόκληρη τη νότια κατεύθυνση.
Σύμφωνα με ορισμένους εμπειρογνώμονες, η στιγμή της αλήθειας θα έρθει όταν τεθεί σε λειτουργία ο Balkan Stream και θα καταστεί προφανές ότι παραβιάζει την Ευρωπαϊκή Οδηγία για το φυσικό αέριο περί Πρόσβασης Τρίτων(Third Party Access), καθώς η Gazprom κατέχει περισσότερο από το 50% της χωρητικότητάς του αγωγού.
Πηγή: euractiv.com
